BHZdravlje

Nema reklama za prikazivanje


Genitalni herpes

Uvod

Uvod

Genitalni herpes je infekcija genitalija koju izaziva herpes simplex virus (HSV). Herpes simplex virus zahvata kožu lica, uzrokujući nastajanje hladnih rana, obično na području oko usta.

Postoje dva tipa HSV – Herpes simplex tip 1 (HSV-1) i Herpes simplex tip 2 (HSV-2).

Genitalni herpes je jednako uzrokovan i tipom 1 i tipom 2 HSV.

U većini slučajeva, genitalni herpes je hronično (dugoročno) stanje. Mnogi ljudi sa HSV često imaju ponavljanje genitalnog herpesa, koji se vraća u prosjeku od četiri do pet puta u prve dvije godine nakon infekcije.

Međutim, učestalost genitalnog herpesa vremenom opada, i stanje postaje blaže sa svakom sljedećom pojavom.

Herpes simplex virus (HSV)

HSV je visoko zarazan i može se lako prenijeti sa jedne osobe na drugu bliskim, direktnim kontaktom. Genitalni herpes se obično prenosi seksualnim putem (vaginalnim, analnim ili oralnim) sa inficiranom osobom.

Kada je neko zaražen virusom HSV, on ostaje prikriven (neaktivan) duže vrijeme. Najmanje 80% ljudi koji nose virus nisu ni svjesni da su inficirani jer imaju vrlo malo ili nimalo inicijalnih simptoma. Međutim, ponekad se virus aktivira, izazivajući izbijanje genitalnog herpesa.

Kako se liječi genitalni herpes?

Kada genitalni herpes izaziva simptome, oni se pojavljuju kao bolni plikovi na genitalijama i oko genitalija. Međutim, ako neko ko ima genitalni herpes nema nikakave simptome, može prenijeti infekciju na svog seksualnog partnera.

Ne postoji lijek za genitalni herpes, ali se simptomi obično mogu efikasno kontrolisati pomoću antivirusnih lijekova. Simptomi genitalnog herpesa takođe postaju rjeđi i blaži sa svakim ponavljanjem infekcije.

Simptomi

Simptomi

Većina ljudi sa herpes simplex virusom (HSV) nemaju nikakve simptome genitalnog herpesa kada se prvi put inficiraju i, kao rezultat toga, ne znaju da su zaraženi.

Važno je znati da se simptomi genitalnog herpesa ne moraju pojaviti ni nakon nekoliko mjeseci ili, nekad, godinama nakon što ste bili izloženi virusu HSV (obično seksualnim kontaktom sa nekim ko već ima taj virus).

Ako osjetite simptome prvi put kada se zarazite, oni će se obično početi javljati između 4-7 dana nakon što ste bili izloženi virusu. Kada se prvi put zarazite genitalnim herpesom to se naziva primarna infekcija.

Ako postoje simptomi primarne infekcije, oni su obično teži nego kod povratnih infekcija.

Simptomi primarne infekcije

Ako imate primarnu infekciju genitalnog herpesa, možete imati nekoliko simptoma, uključujući:

  • bolne crvene plikove, koji ubrzo pucaju i ostavljaju čireve na vanjskom dijelu genitalija, rektumu, butinama i zadnjici,
  • plikove i ulceracije na grliću materice (donji dio materice) kod žena,
  • vaginali sekret (kod žena),
  • bolove pri uriniranju,
  • groznicu, i
  • opšti osjećaj slabosti.

Simptomi primarne infekcije genitalnim herpesom mogu trajati do 20 dana. Međutim, čirevi će se vremenom osušiti i izliječiti bez ostavljanja ožiljaka.

Simptomi povratnih infekcija

Kada prestane primarna infekcija genitalnog herpesa, vaši simptomi će nestati ali HSV će i dalje biti prisutan u najbližem živcu. Vrlo je vjerovatno da će se virus reaktivirati s vremena na vrijeme, putujući kroz živac nazad do kože, uzrokujuću ponovljene infekcije.

Ako imate povratne infekcije genitalnog herpesa, simptomi mogi biti:

  • osjećaj bockanja ili peckanja oko genitalija prije nego što se pojave plikovi (ovo može da označi početak ponovljene infekcije),
  • bolni crveni plikovi, koji ubrzo pucaju i ostavljaju čireve na spoljnim dijelovima genitalija, rektumu, butinama i zadnjici, i
  • plikovi i ulceracije takođe na grliću materice (donji dio materice) kod žena.

Ponovljene infekcije genitalnog herpesa obično kraće traju i blaže su od primarnih infekcija. To je zato što je vaše tijelo proizvelo antitijela kao odgovor na primarnu infekciju i sada može efikasnije da se bori protiv HSV.

Simptomi mogu trajati 7-10 dana i, u većini slučajeva, nećete imati nikakave druge simptome primarne infekcije, kao što su groznica ili opšti osjećaj slabosti.

Plikovi i ulceracije mogu se pojaviti na istom mjestu svaki put kada dođe do ponavljanja infekcije.

Vremenom, vidjećete da povratne infekcije genitalnog herpesa postaju rjeđe i blaže. Genitalni herpes koji je posljedica infekcije tipa 1 (HSV-1) se rjeđe vraća od infekcija koje su uzrokovane tipom 2 (HSV-2).

Uzroci

Uzroci

Genitalni herpes je uzrokovan herpes simplex virusom (HSV). Virus je veoma zarazan i širi se od jedne osobe na drugu putem kontakta koža-na-kožu, kao u slučaju vaginalnog, analnog ili oralnog seksa.

Kad god je HSV prisutan na površini kože, on može da se prenese na partnera. Virus lako prolazi kroz sluzokožu koja oblaže vaše genitalije, usta i anus.

U nekim slučajevima, možete se zaraziti ako dođete u kontakt sa drugim dijelovima tijela koji mogu biti zahvaćeni herpes simplex virusom, kao što su oči i koža.

Međutim, genitalni herpes se obično ne može prenijeti putem predmeta, kao što su peškiri, pribor za jelo ili šolje, jer virus vrlo brzo umire ako nije u kontaktu sa kožom.

Kada se jednom inficirate virusom HSV, on se može “reaktivirati” s vremena na vrijeme i izazvati novo pojavljivanje genitalnog herpesa. To se naziva ponavljanje.

Zašto se genitalni herpes ponovo vraća?

Nakon što se zarazite virusom HSV, virus ostaje prisutan u živcima u vašoj koži, čak i kada nemate simptome genitalnog herpesa. Veći dio vremena virus je prikriven (neaktivan), ali može postati aktivan s vremena na vrijeme.

Nije u potpunosti jasno zašto dolazi do ponovne aktivacije virusa HSV, ali određeni “okidači” mogu biti odgovorni za simptome ponovljenog genitalnog herpesa.

Na primjer, trenje u području genitalija, koje se dešava za vrijeme seksualnog čina, može dovesti do ponavljanja. Ostali mogući okidači mogu biti:

  • premorenost, ili bolest,
  • stres,
  • konzumiranje velikih količina alkohola, i
  • izlaganje genitalnog područja jakoj sunčevoj svjetlosti.

Dijagnoza

Dijagnoza

Šta se dešava na Ginekološko akušerskoj klinici?

  • U nekim klinikama nije se potrebno najaviti, dok se u nekima mora zakazati pregled. Nazovite da se raspitate.
  • Kada dođete na kliniku, daćete im svoje podatke kao što su ime, datum rođenja i kontakt informacije da bi vas registrovali kao pacijenta. Ovi podaci su povjerljivi i neće se dostavljati vašem ljekaru opšte prakse osim ako vi to ne zatražite.
  • Medicinska sestra će vas upitati za razlog posjete klinici.
  • Pitaće vas za vašu seksualnu istoriju, što uključuje pitanja kada ste posljednji put imali seks, sa kojim partnerom, da li ste koristili kondome, da li imate istoriju seksualno prenosivih bolesti i da li koristite bilo kakve lijekove.

Dijagnoza primarne infekcije genitalnog herpesa

Ako smatrate da imate genitalni herpes prvi put (primarna infekcija), trebalo bi da posjetite genitalo-urinarnu kliniku u najkraćem mogućem roku. Lakše je uspostaviti tačnu dijagnozu kada je infekcija još uvijek prisutna.

Kad god je to moguće, inicijalnu dijagnozu genitalnog herpesa treba da utvrdi specijalista genitalno-urinarne klinike. Ako niste u mogućnosti da odete na genitalno-urinarnu kliniku, posjetite vašeg ljekara opšte prakse. On vas može uputiti specijalisti genitalno-urinarne medicine na formalnu dijagnozu i liječenje. Prije nego što vas uputi specijalisti, vaš ljekar opšte prakse će vam postaviti pitanja o simptomima i pregledati područje genitalija.

Ukoliko nije moguće da vas uputi na genitalno-urinarnu kliniku, vaš ljekar opšte prakse će vam uzeti bris, što znači da će uzeti uzorak tečnosti iz plika i poslati ga u laboratoriju na testiranje na HSV. Vaš ljekar opšte prakse takođe može utvrditi da li imate seksualno prenosive bolesti (SPB).

Važno je da budete svjesni da čak i ako vaš nalaz brisa bude negativan na herpes simplex virus (HSV), postoji mogućnost da ipak imate genitalni herpes. Vaš ljekar opšte prakse može potvrditi dijagnozu genitalnog herpesa ako imate ponovljene infekcije.

Dijagnoza povratne infekcije genitalnog herpesa

Obratite se svom ljekaru opšte prakse ako ste ranije imali dijagnozu genitalnog herpesa i ako mislite da imate povratnu infekciju.

Vaš ljekar opšte prakse će vam postaviti pitanja o simptomima i da li je bilo ponavljanja genitalnog herpesa u protekloj godini. Pitaće vas da li ste primijetili šta podstiče ponavljanje infekcije, na primjer stres ili bolest.

Takođe je potrebno da se obavi pregled genitalija, tako da ljekar opšte prakse može procijeniti težinu infekcije.

Trudnoća i oslabljen imunološki sistem

Veoma je važno da vas upute specijalisti na liječenje ako ste trudni, ili ako vam je oslabljen imunološki sistem – na primjer, ako ste HIV-pozitivni, ili primate hemoterapiju. Vidjeti “Komplikacije” za više informacija o genitalnom herpesu i trudnoći.

Tretman

Tretman

Način liječenja genitalnog herpesa zavisi od toga da li se infekcija javlja po prvi put, ili je u pitanju povratna infekcija.

Liječenje primarne infekcije genitalnog herpesa

U većini slučajeva, prvi slučaj genitalnog herpesa (primarna infekcija) će se razviti nakon nekog vremena od izlaganja herpes simplex virusu (HSV). To može trajati mjesecima, čak i godinama, nakon izlaganja. Međutim, ponekad se genitalni herpes razvije 4-7 dana nakon izlaganja virusu HSV.

Liječenje kod ginekologa

Ako imate genitalni herpes prvi put, obično ćete dobiti terapiju od ginekologa, na klinici za liječenje genitalno-urinarnih bolesti.

Ginekolog  će vam pružiti specijalistički pregled za genitalni herpes, i ostale seksualno prenosive bolesti, kao i terapiju, savjetovanje i druge vidove njege.

Liječenje kod porodičnog ljekara

Ako imate primarnu infekciju genitalnog herpesa, a nije moguće da obavite pregled kod ginekologa, vaš porodični ljekar možete liječiti vašu bolest.

Mogu vam prepisati antivirusne tablete, pod nazivom Aciklovir, koje je potrebno uzimati pet puta na dan.

Aciklovir djeluje tako što sprječava da se HSV umnoži. Međutim, on ne uklanja u potpunosti virus iz tijela i nema nikakav efekat kada ga prestanete uzimati.

Potrebno je da uzimete terapiju Aciklovirom najmanje pet dana ili više, ako još uvijek imate plikove i ulceracije na području genitalija kada započnete s terapijom.

Postoji nekoliko stvari koje možete učiniti za ublažavanje simptoma genitalnog herpesa. Vidjeti “Prevencija” za više informacija o tome.

Liječenje povratnih infekcija genitalnog herpesa

Ako ste ranije dobili dijagnozu genitalnog herpesa i ponovo je došlo do infekcije, vjerovatno ćete dobiti savjet i liječenje kod vašeg ljekara opšte prakse. U većini slučajeva, nije potrebno da se vraćate na ginekološku kliniku.

Ako su simptomi ponovljene infekcije blagi, vaš ljekar opšte prakse može predložiti neke stvari koje mogu ublažiti vaše simptome, bez potrebe za terapijom.

Međutim, ako su vaši simptomi teži, mogu vam biti propisane antivirusne tablete (Aciklovir) koje ćete morati uzimati pet puta dnevno, tokom pet dana.

Epizodno liječenje

Ako se infekcija genitalnog herpesa ponavlja manje od šest puta godišnje, vaš ljekar opšte prakse može propisati pet dana tretmana tabletama Aciklovir svaki put kada osjetite simptome. Ovo je poznato kao epizodno liječenje.

Supresivno liječenje

Ako imate više od šest ponovljenih infekcija genitalnog herpesa u godini, ili ako su simptomi posebno teški i uzrokuju uznemirenost, može biti potrebno da uzimate Aciklovir svaki dan kao dio dugoročnog plana liječenja.

Ovo je poznato kao supresivno liječenje, a ima za cilj da spriječi dalje ponavljanje infekcija. U tom slučaju, vjerovatno ćete morati da uzimate Aciklovir dva puta dnevno u periodu od 6-12 mjeseci.

Važno je napomenuti da iako supresivno liječenje može smanjiti rizik da prenesete HSV na vašeg partnera, ne može to spriječiti u potpunosti. Porodičnog ljekara možete upitati za savjet ako se brinete da ćete prenijeti viris svom partneru dok uzimate supresivnu terapiju.

Nakon što ste uzimali Aciklovir 12 mjeseci, vaš ljekar opšte prakse obično prekida supresivno liječenje. Možete iskusiti dalje ponavljanje infekcije genitalnog herpesa nakog prestanka terapije.

Sve dok povratne infekcije genitalnog herpesa nisu učestale i dok su blage, potrebno je da uzimate petodnevnu terapiju Aciklovira po potrebi.

Takođe postoje stvari koje možete da uradite za ublažavanje simptoma bez potrebe da uključujete i terapiju Aciklovirom.

Ako i dalje imate infekciju genitalnog herpesa nakon što ste prestali sa supresivnom terapijom, ili ako imate teške infekcije koje se ponavljaju, može se ponovo propisati supresivna terapija.

Vaš ljekar opšte prakse vas može uputiti specijalisti ako se nastavi ponavljanje infekcije genitalnog herpesa dok ste pod supresivnom terapijom.

Komplikacije

Komplikacije

Ako su vaši simptomi genitalnog herpesa blagi, možda nije potrebno liječenje kod porodičnog ljekara ili ginekologa. Međutim, savjeti koji su navedeni u nastavku teksta mogu ublažiti vaše simptome.

  • Analgetici, kao što su paracetamol, ili ibuprofen, mogu pomoći da se ublaže bolovi. Međutim, ne treba koristiti ibuprofen ako imate astmu, visok krvni pritisak, probleme sa bubrezima ili srcem ili ako imate, ili ste imali u prošlosti, stomačne probleme, kao što je peptički ulkus.
  • Održavajte genitalno područje čistim  upotrebom obične ili slane vode. Ovo će pomoći da se infekcija ne proširi na ostale dijelove tijela i može pomoći da plikovi ili čirevi brže zarastu.
  • Primjenite vazelin ili neke anestetske masti na plikove ili čireve, kako bi smanjili bolove pri uriniranju.
  • Pijte dosta tečnosti da razblažite urin. To će učiniti da protok urina bude manje bolan. Uriniranje dok sjedite u toploj kupki može ublažiti bolove pri uriniranju zbog smanjenja osjećaja peckanja.
  • Izbjegavajte usku odjeću na donjim dijelovima tijela jer može još više iritirati genitalno područje.
  • Izbjegavajte da dijelite peškire ili donji veš sa drugima kako biste osigurali da ne prenosite herpes simplex virus (HSV).
  • Izbjegavajte seksulane odnose, uključujući vaginalni, analni i oralni seks, sve dok vam ljekar opšte prakse ili specijalista genitalno-urinarne medicine tako savjetuje ili dok plikovi i čirevi ne nestanu.
  • Ako imate povratnu infekciju genitalnog herpesa, trebalo bi da izbjegavate bilo šta što podstiče aktiviranje infekcije, kao što su pretjerano konzumiranje alkohola i stres.
  • Komplikacije genitalnog herpesa
  • Važno je razbiti neke mitove ili predrasude o genitalnom herpesu. Genitalni herpes:
  • ne utiče na plodnost,
  • nije nasljedan (ne prenosi se sa roditelja na dijete), i
  • nije povezan sa razvojem raka grlića materice.

U rijetkim slučajevima, plikovi koji su uzrokovani herpes simplex virusom (HSV) mogu se inficirati drugim bakterijama, tako da je moguće da se infekcija sa kože prenese i na druge dijelove tijela.

Genitalni herpes i trudnoća

U nekim slučajevima, virus herpesa može izazivati probleme za vrijeme trudnoće. Ako ste imali genitalni herpes prije nego što ste ostali u drugom stanju, rizik za bebu je veoma mali.

To je zato što je tokom posljednjih nekoliko mjeseci trudnoće, vaša beba već razvila antitijela za sve infekcije koje ste imali u prošlosti. Antitijela štite vašu bebu za vrijeme porođaja i nekoliko mjeseci nakon toga.

Ako dobijete genitalni herpes za vrijeme prvog trimestra (0-13 sedmica), ili drugog trimestra (14-26 sedmica) trudnoće, rizik od prenošenja virusa na vašu bebu neznatno raste. Da bi se to spriječilo, može biti potrebno da uzimate antivirusne lijekove, kao što je Aciklovir, za vrijeme trudnoće.

Ako prvi put dobijete genitalni herpes u kasnoj fazi trudnoće, rizik od prenošenja virusa na vašu bebu se značajno povećava.

U tom slučaju beba neće imati vremena da razvije antitijela i može doći do prenosa virusa prije, za vrijeme ili tokom porođaja. Stoga, u cilju sprečavanja da se to desi, možda će porođaj morati da se obavi putem carskog reza.

Ako dobijete  genitalni herpes u kasnoj fazi trudnoće, potrebno je da neprekidno uzimate antivirusne lijekove tokom posljednje četiri sedmice trudnoće. Međutim, možda će ipak biti potrebno da se porođaj obavi putem carskog reza.

Postoji rizik od prenošenja virusa HSV na vašu bebu ako imate povratne infekcije genitalnog herpesa za vrijeme trećeg trimestra (od 27 sedmice do rođenja).

Međutim, možda neće biti potrebo da se porođaj obavi carskim rezom osim ako ne budete imali plikove i čireve na genitalnom području za vrijeme porođaja.

Prevencija

Prevencija

Sljedeći savjeti vam mogu pomoći u prevenciji prenošenja herpes simplex virusa (HSV) drugim osobama.

Izbjegavajte sve seksualne odnose

Ako imate genitalni herpes, trebalo bi da izbjegavate seksualne odnose uključujući vaginalni, analni i oralni seks sve dok plikovi i čirevi oko genitalnog područja ne nestanu. Nije preporučljivo da imate seksualne odnose ako imate simptome genitalnog herpesa jer je u toj fazi infekcija veoma zarazna (čak i ako osjetite prvo peckanje ili svrabež).

Uvijek koristite kondom

Uvijek koristite kondom tokom seksualnog odnosa (vaginalni, analni i oralni) čak i kada prestanu simptomi. Ovo je posebno važno ako imate seksulani odnos sa novim partnerom.

Međutim, iako koristite kondom koji može spriječiti širenje genitalnog herpesa, kondom ipak pokriva samo penis. Ako je virus prisutan na anusu, ili okolnim dijelovima tijela, još uvijek se može prenijeti seksualnim kontaktom.

Pošto HSV preživljava u nervima kože, postoji šansa da je virus prisutan u vašoj koži, čak i ako više nemate simptome. Stoga, još uvijek postoji mogućnost da ga prenesete.

Savjetujte vašeg partnera da obavi pregled za genitalni herpes

Ako imate genitalni herpes, trebalo bi da ohrabrite partnera da posjeti genitalno-urinarnu kliniku i da uradi test na tu bolest, čak i ako ne osjeća simptome genitalnog herpesa. Kada se osoba prvi put zarazi genitalnim herpesom, često nije ni svjesni da je inficirana.

Izbjegavajte da dijelite ručnike i donji veš sa drugima

Iako je mala vjerovatnoća da HSV može preživjeti na predmetu dovoljno dugo da bi bio zarazan, razumno je preduzeti preventivne mjere. Dakle, izbjegavajte da dijelite ručnike i donji veš sa drugima, kako biste bili sigurni da ne prenosite HSV drugim osobama.

Reproduced with permission from NHS Choices (www.nhs.uk) © Crown Copyright 2010


Podijeli s prijateljima

Vezani sadržaji

BH Zdravlje na facebooku


Komentariši


Vremenska prognoza

Funded by Norwegian Ministry of Foreign Affairs | Implemented by and | In cooperation with Ministry of Health of Tuzla Canton