BHZdravlje

Nema reklama za prikazivanje


Učestalost pušenja u BiH

 

Globalno istraživanje pušenja kod školske djece i omladine je dio sistema koji je pokrenula Svjetska zdravstvena organizacija u saradnji sa Centrom za kontrolu bolesti i UNICEF-om. Ovo istraživanje omogućuje sistematski nadzor upotrebe duvana kod mladih ljudi.

Porazni statistički podaci

Ovo istraživanje je u Republici Srpskoj prvi put implementirano 2003 godine. Udruženje javnog zdravlja Republike Srpske je u periodu januar 2008. – januar 2009. godine, pod pokroviteljstvom Kanadske asocijacije javnog zdravlja i u saradnji sa Ministrastvom zdravlja i socijalne zaštite RS ponovilo GYTS istraživanje.

Istraživanje, koje je vodila dr Stela Stoisavljević sprovedeno je u 59 od ukupno 60 odabranih škola sa ukupnim odazivom 6.141 učenika od 6.566 primarno izabranih učenika.

U okviru istraživanja učenici sedmih, osmih i devetih razreda (13-15 godina) odabranih osnovnih škola i prvih razreda srednjih škola su odgovarali na upitnik koji se sastojao od 80 pitanja vezanih za:

  • Učestalost upotrebe cigareta i drugih duvanskih proizvoda
  • Znanje i ponašanje u vezi upotrebe duvana
  • Uloga medija i oglašavanja svjesnosti o postojanju poruka koje ne promovišu upotrebu duvana,
  • Dostupnost duvanskih proizvoda
  • Izloženost duvanskom dimu
  • Dostupnost školskih programa
  • Odvikavanje od pušenja

Rezultati istraživanja su, između ostalog, pokazali da je:

  • 37.1% ispitanika bar jednom probalo pušiti ili eksperimentisalo sa cigaretama.
  • 41.6% učenika koji su bilo kad eksperimentisali sa cigaretama su to uradili prije navršene 10 godine života.
  • 90.4% nepušača i 66.0% pušača smatra da je pušenje štetno za njihovo zdravlje.
  • 66.8% pušača cigarete kupuju u trgovini bez obzira na svoje godine.
  • 56.3% učenika su slušali o štetnosti pušenja u školi.
  • 81.6% učenika izjavljuje da je izloženo duvanskom dimu na javnim mjestima.

Nažalost, rezultati su poražavajući, ali ono što ohrabruje su podaci koje je pokazala komparativna naliza rezultat GYTS istraživanja iz 2003. i 2008. godine.

Iako u nekoliko kategorija postoji porast u proteklih pet godina, podaci dobiveni “GYTS” istraživanjem ukazuju da je prevalenca pušenja u RS u periodu između dva istraživanja (2003 i 2008. godine) smanjena sa 10.4% na 7.7% i kod dječaka i kod djevojčica. (Cjelokupnu komparativnu analizu možete naći na stranici: http://www.ujzrs.org)

Cilj ovog istraživanja je pružanje podrške implementaciji Strategije za kontrolu duvana u RS. Dodatni značaj ovog istraživanja je u razvoju lokalnih resursa za buduća istraživanja, jer postoji preporuka za periodično sprovođenje “GYTS” istraživanja tako da se “GYTS” koristi ne samo kao metoda nadzora, već i metoda evaluacije uspješnosti programa za prevenciju i prestanak pušenja.

Takođe, Udruženje Javnog zdravlja RS uz finansijsku podršku Međunarodne Agencije za Razvoj Istraživanja (“IRDC”), je u period od marta 2009. do marta 2010. godine sprovelo istraživanje među studentskom populacijom univerziteta u Banja Luci o njihovim navikama i ponašanjem u vezi sa upotrebom duvana.

Istraživanje je sprovedeno na 14 fakulteta Univerziteta u Banja Luci i obuhvatilo je 2.000 studenata od prve do četvrte godine fakulteta. (Više o ovom i drugim istraživanjima možete pronaći na internet stranici:  http://www.ujzrs.org/izvjestaji.php)

Zavod za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine, implementira Globalno istraživanje pušenja kod školske djece (“GYTS”) u ovom entitetu, provedeno 2003. i 2008. godine. Federalni koordinator za kontrolu duhana pri Federalnom ministarstvu zdravstva, mr sc. dr Aida Ramić-Čatak, takođe je i koordinator “GYTS” istraživanja.

Istraživanje”GYTS”  u Federaciji Bosne i Hercegovine, rezultiralo je publikacijom pod naslovom  “Znanja, stavovi i ponašanje spram pušenja kod školske djece u – Federaciji Bosne i Hercegovine 2003. – 2008. godine”, koju možete naći na stranici: http://www.zzjzfbih.ba/wp-content/uploads/2010/02/GYTS-2008-BiH.pdf

Povodom Svjetskog dana borbe protiv pušenja, 31. maja ove godine, dr. Aidi Ramić-Čatak , u Uredu Svjetske zdravstvene organizacije za BiH u Sarajevu, svečano je uručena zahvalnica za izuzetan doprinos u kontroli duhana u evropskom regionu.

U Federaciji BiH, slično drugim zemljama u istočnom dijelu Evropskog regiona SZO, pušenje predstavlja jedan od vodećih javno zdravstvenih problema. U odnosu na prevalencu pušenja, rezultati skorije urađenih istraživanja u Federaciji BiH pokazuju da ima 37.6 % stalnih pušača u starosnoj grupi 18-65 godina, od čega 29.7% žena i 49.2 % muškaraca.

U tom istraživanju više od 30 posto ispitanika je izjavilo  da je izloženo pasivnom pušenju  7 i više sati dnevno,  kaže mr sc. dr Aida Raić-Čatak.

“Žalosno je da i među  zdravstvenim radnicma, koji bi trebali biti  uzor  zdravog  stila življenja  stanovništvu, ima puno pušača. Prema  istraživanju u  2005. i 2006. godini među zdravstvenim radnicima u KS  i studentima Medicinskog i Stomatološkog fakulteta  u Sarajevu pokazalo je da između 45 i 50 posto zdravstvenih radnika, unutar velikih zdravstvenih ustanova poput KCUS, puši i da skoro 50 odsto studenata  treće godine medicine spada u stalne pušače”, kaže dr Ramić-Čatak.

Poražavajući su i rezultati globalnog istraživanja pušenja kod mladih “GYTS”, koje je u 2008. godini proveo Zavod za javno zdravstvo FBiH,  na uzorku od 5.714 učenika iz 60 osnovnih i srednjih škola škola u FBiH.

Prema “GYTS” istraživanju u FBiH je u periodu od 2003. do 2008. došlo je do povećanja prevalence pušenja kod školske djece uzrasta od 13 do 15 godina sa 11,9 posto na 14,3 posto i to kod oba spola, dodaje dr Ramić-Čatak.

 

Autor: : Nataša Tešić, Irena Vasić Dobrić


Podijeli s prijateljima

Vezani sadržaji

BH Zdravlje na facebooku


Komentariši


Vremenska prognoza

Funded by Norwegian Ministry of Foreign Affairs | Implemented by and | In cooperation with Ministry of Health of Tuzla Canton