BHZdravlje

Nema reklama za prikazivanje


Pregled krvi

Dovoljno je samo nekoliko kapi krvi da bi se testovima za veoma kratko vrijeme utvrdilo da je neka osoba oboljela od tumora, infarkta, čira na želucu, opasne gnojne angine i drugih infekcija.

Danas se izvodi više od 500 različitih biohemijskih analiza. Na osnovu njih, moguće je postaviti preciznu dijagnozu, odrediti terapiju, pratiti njeno djelovanje i prevenirati bolesti.

Kada je riječ o laboratorijskom ispitivanju krvi, ono podrazumjeva dvije vrste analiza:

  • one koje su usmjerene prema ispitivanju vrste, broja, odnosa i izgleda ćelijskih elemenata krvi, poznatih pod imenom “krvna slika”,
  • one kojima se provjerava biohemijski sastav krvi i na osnovu toga ustanovljava rad i stanje pojedinih organa i tkiva

Pravila prilikom davanja krvi

Prilikom davanja krvi na analizu, potrebno je poštovati određena pravila. 12 sati prije analize ne treba uzimati hranu, a mogu da se piju voda i čajevi bez šećera.

Ujutro, prije vađenja krvi ne smije se ništa jesti, piti, pušiti niti se smiju konzumirati lijekovi.

Krvna slika?

Krvna slika je osnovna analiza i test opšteg stanja organizma.

Određuje se prema krvnim ćelijama, a to su:

  • crvena krvna zrnca (eritrociti)
  • bijela krvna zrnca (leukociti)
  • krvne pločice (trombociti)

Kompletna krvna slika se radi zbog procjene opšteg zdravstvenog stanja i otkrivanja raznovrsnih poremećaja poput anemija, infekcija, stanja uhranjenosti organizma i izloženosti otrovnim materijama.

Krv se uzima iz vene ruke ili jagodice prsta, odnosno iz pete kod novorođenčadi.

Broj bijelih krvnih zrnaca
Bijela krvna zrnca se stvaraju u koštanoj srži i štite organizam od infekcija. Učestvuju u imunom odgovoru. Postoji pet različitih vrsta bijelih krvnih zrnaca; sve one su dio odbrane organizma protiv najezde infektivnih i drugih štetnih materija.

Kada je njihov broj povećan, to ukazuje da tijelo proizvodi veći broj ovih ćelija, odnosno da je napadnuto, na primjer bakterijama.

Ako je njihov broj manji, povećava se rizik od infekcije. Leukopenija, smanjenje broja bijelih krvnih zrnaca, javlja se i kod virusnih infekcija, u stresnim situacijama, kod opšte slabosti organizma, kao i kod pacijenata na radioterapiji.

Uzimanje pojedinih lijekova takođe može da dovede do smanjenja broja bijelih krvnih zrnaca i zato se kod takvih pacijenata moraju sprovoditi redovne laboratorijske analize.

Ovo testiranje radi se ako doktor sumnja da se radi o infekciji ili alergijskoj reakciji, ali i u slučajevima praćenja efekta preduzetog liječenja.

Testiranje je najčešće dio cjelokupnog pregleda krvi (kompletna krvna slika), zajedno sa brojem eritrocita i trombocita.

Uzorak se uzima iz vene na ruci ili jagodice prsta, ili iz pete kod novorođenčadi.

Crvena krvna zrnca
Hemoglobin je sastojak crvenih krvnih zrnaca, eritrocita. On je “nosilac” kiseonika u krvi. Svakim udahom krv u plućima dobija kiseonik i zahvaljujući upravo hemoglobinu distribuira ga do svih tkiva i organa.

Kada se oslobodi kiseonik potreban za nesmetan rad ćelija, za hemoglobin se umjesto njega vezuje ugljen dioksid. Ovaj ciklus se zatvara vraćanjem krvi u pluća, oslobađanjem ugljen dioksida i novim vezivanjem kiseonika.

Krvne pločice
Krvne pločice ili trombociti su po veličini mnogo manje od bijelih ili crvenih krvnih zrnaca, a imaju ulogu zaustavljanja krvarenja kada dođe do oštećenja krvnih sudova.

Test na mokraćnu kiselinu

Ovo ispitivanje se vrši kako bi se ustanovio nivo mokraćne kiseline u tijelu. Ona je, proizvod metabolizma purina, materije koja nastaje razlaganjem hrane i nukleinskih kiselina u organizmu.

Ako je nivo mokraćne kiseline nizak, znači da nema nikakvih posebnih simptoma, dok povišen nivo dovodi do njenog taloženja u tkivima.

Kako je ona raspadni produkt metabolizma, organizam je mora eliminisati, a to čini na dva načina: dvije trećine preko mokraće, a jednu trećinu putem stolice.

U slučaju povišenog stvaranja mokraćne kiseline javlja se giht, odnosno taloženje mikrokristala prvenstveno u zglobovima. Razlog povišenog nivoa mokraćne kiseline može biti i smanjena sposobnost bubrega da je izluči.

Visoke vrijednosti se zapažaju i kod pojedinih oblika raka, visokog krvnog pritiska i u trudnoći, kod alkoholičara, u Daunovom sindromu, kod trovanja olovom, loše ishrane, bolesti jetre, kod gojaznosti i psorijaze.

Stres i izuzetno naporne fizičke aktivnosti, kao i oštećenje funkcije bubrega takođe dovode do njenog porasta.

Pojedini lijekovi, a prije svega terapija citostaticima ili zračenjem kod pojedinih vrsta raka podiže ekstremno njen nivo usljed raspada velikog broja tumorskih ćelija iz kojih se oslobađa purin, a samim tim i mokraćna kiselina.

Kod testiranja krv se uzima iz vene na ruci.

Glukoza

Ovo testiranje se koristi da bi se odredilo da li je nivo glukoze u krvi u normalnim granicama, što pomaže u otkrivanju diabetesa ili hipoglikemije.

Testiranje se radi nekoliko puta godišnje u slučajevima kad neko stalno obavlja poslove praćene stresom, a koje prate simptomi hiperglikemije i hipoglikemije, i u trudnoći.

Kod oboljelih od diabetesa se nivo glukoze u krvi mora mjeriti i po nekoliko puta dnevno.

Krv se uzima iz vene na ruci, a oni koji sami mjere nivo glukoze iz jagodice prsta.

Osnovne biohemijske pretrage

Osnovne biohemijske podrazumijevaju:

  • glukozu
  • bilirubin
  • “AST”, “ALT”, “GGT”, “AP” – jetrene enzime
  • amilazu
  • ureu
  • kreatinin
  • mokraćnu kiselinu (“acidum uricum”)
  • lipidogram (trigliceridi, holesterol, “HDL”, “LDL”)
  • proteine
  • albumine
  • imunoglobuline (“IgA”, “IgG”, “IgM”)
  • elektrolite (“Na”, “K”, “P”, “Ca”)
  • željezo, “UIBC”, “TIBC”
  • srčano-mišićne enzime – kreatin kinaza, laktat dehidrogenaza
  • feritin

Specifične pretrage podrazumijevaju pretrage tumorskih markera
Tumorski markeri:

  • “AFP”
  • “CA 15-3”
  • “CA 19-9”
  • “CA-125”
  • “CEA”
  • “hCG”
  • “PSA”
  • “fPSA”

Više o pojedinim tumorskim markerima:

  • “AFP” (Alfa-feto protein): Povišene vrijednosti kod odraslih nalazimo kad karcinoma jajnika ili testisa, jetre ili kod metastatskih karcinoma u jetri. Povišen je za vrijeme trudnoće i u trudnoći komplikovanoj defektom neuralne cijevi ploda. Proizvodi se u jetri fetusa; nakon rođenja vrijednosti “AFP” kod novorođenčeta opadaju i sa 8 – 12 mjeseci starosti dostižu vrijednosti kao kod odraslih.
  • “CA 15-3” (kancerski antigen 15-3) Povišene vrijednosti su vezane za rak dojke, ponekad pluća i jajnika.
  • “CA 19-9” (kancerski antigen 19-9) Povišene vrijednosti nalazimo kod karcinoma pankreasa, i žučnih vodova, i ponekad kod karcinoma debelog crijeva. Benigna stanja kod kojih je povišen su: pankreatitis, ciroza jetre, holangitis i holecistitis.
  • “CA-125” (kancerski antigen 125) Povišen je kod karcinoma jajnika, ali i u endometriozi i nekim benignim promjenama.
  • “CEA” (karcino-embrionalni antigen) Povišen je kod karcinoma debelog crijeva, dojke, pluća, štitne žlijezde, grlića materice, mokraćnog mjehura. Povišen je i kod pušača.
  • “hCG” (humani horionski gonadotropin) Povišene vrijednosti nalazimo kod karcinoma testisa i  uterusa, a fiziološki je povišen u trudnoći
  • “PSA” (prostata specifični antigen)  Povišen je kod karcinoma prostate, ali i kod hipertrofije prostate, prostatitisa.

Analiza krvi

Hematološki parametri

Hemoglobin – normalno: 110-165 g/l

  • Snižene vrijednosti su najčešće znak anemije.
  • Povišene vrijednosti mogu biti i kod zdravih ljudi.

Eritrociti (crvena krvna zrnca) – normalno: 3,8-5,8 xE12/1(Provjeriti red veličine- obično je x 10*12 /l)

  • Snižene vrijednosti su najčešće znak anemije ili gubitka krvi usled krvarenja.
  • Povišene vrijednosti mogu biti i kod zdravih ljudi. (Povišene vrijednosti eritrocita i hemoglobina nalazimo kod oboljenja policitemija vera)

Leukociti (bijela krvna zrnca) – normalno: Odrasli-3,8-10; Djeca-5-13 xE9/l(Red veličine- obično je x 10*9 /l)

  • Rezultat niži od granične vrijednosti najčešće je znak virusne infekcije, a viši bakterijske.

Trombociti (krvne pločice zadužene za zgrušavanje krvi) – normalno: 150-400 xE9/l(Red veličine- obično je x x 10*9/l)

  • Povećan broj trombocita može da dovede do stvaranja krvnog ugruška u kardiovaskularnom sistemu.
  • Sniženi su kod hemioterapija, malignih oboljenja, hepatitisa C…

Sedimentacija eritrocita -normalno: mm/h mm/2h

To je nespecifičan parametar.

  • Povećan je kod akutnih i hroničnih oboljenja, maligniteta, velikog broja bolesti, raznih upala…
  • Niže vrijednosti nemaju dijagnostički značaj. Ne postoji snižena sedimentacija

Biohemijski parametri

Izgled seruma – normalno: bistar i svijetložut

  • Može biti slabolipemičan (slabozamućen), lipemičan (zamućen) i mliječno lipemičan (jako zamućen), što ukazuje na povećanu masnoću u krvi. Često do ovakvih rezultata dolazi jer se pacijent ne pridržava pravila da 12 sati prije davanja krvi ne uzima hranu. Serum može biti i crven zbog hemolize i ikteričan usled povećanih vrijednosti bilirubina.

Glukoza – normalno: 3,5-6,1 mmol/l

  • Povišene vrijednosti se javljaju kod oboljelih od diabetesa, a snižene kod hipoglikemije različitih uzroka.

Stanje bubrega

Urea – normalno 1,7-8,3 mmol/l

Kreatinin – normalno: muškarci 62-106; žene 44-80 mmol/l

  • Povišene vrijednosti se javljaju kod bubrežnih oboljenja. Povećana urea, a normalan kreatinin može da bude i rezultat ishrane bogate proteinima. Povišene vrijednosti kreatinina mogu biti i posljedica veće fizičke aktivnosti ili uzimanja steroida.
  • Niže vrijednosti nalazimo kod trudnica i žena uopšte.

Elektroliti

Natrijum – normalno: 139-154 mmol/l

  • Snižene vrijednosti kod bubrežnih bolesnika

Kalijum – normalno: 3,8-5,3 mmol/l

  • Povišene vrijednosti kod bubrežnih bolesnika

Stanje zglobova

Mokraćna kiselina – normalno:  muškarci 200-420;  žene 140-340 umol/l

  • Povišene vrijednosti se javljaju kod gihta (taloženja kristala mokraćne kiseline u zglobovima).
  • Snižena koncentracija nema dijagnostički značaj.

Masnoće u krvi

Holesterol Preporučen < 5,2;  Visok > 6,2 mmol/l

“HDL”holesterol (dobar)  Preporučen > 1,54;  Nizak < 1,0 mmol/l

  • Dijagnostički značaj imaju snižene vrijednosti “HDL” holesterola. U tom slučaju postoji povećan rizik nastanka kardiovaskularnih oboljenja. Što su više vrijednosti “HDL” holesterola, to je bolje, jer ovaj holesterol “čisti” krvne sudove.

“LDL”holesterol (loš) Preporučen < 2,6; Visok > 4,1 mmol/l

  • Povišene vrijednosti obično su povezane sa nepravilnom ishranom i stresom. Tada se povećava rizik nastanka kardiovaskularnih bolesti, prije svega zbog razvoja ateroskleroze.

Trigliceridi Preporučeno < 1,7; Povišeni > 2,3 mmol/l

  • Povišene vrijednosti najčešće su znak nepoštovanja pravila da se

ne uzima hrana 12 sati prije vađenja krvi.

  • Snižene vrijednosti nemaju dijagnostički značaj.

Stanje jetre

“ALT” – normalno: 8-41 IJ/I

  • Povišene vrijednosti ukazuju na akutno oštećenje jetre, najčešće izazvano terapijom antibioticima, unosom gaziranih pića, sokova, ili kod ciroze, hepatitisa, nekroze ili tumora jetre, infektivne mononukleoze).

“AST”– normalno: 7-38 IJ/I

  • Povišene vrijednosti ukazuju na značajno oštećenje jetre (hepatitis, ciroza, nekroza ili tumori jetre) ili na neka druga oboljenja (mišićnu distrofiju, traumu mišića, srčani infarkt, infektivnu mononukleozu, akutnu hemolitičku anemiju, akutno zatajenje bubrega, duboke opekotine…)

Gama “GT”– normalno: Muškarci 8-40; Žene 5-35 IJ/I

  • Povišene vrijednosti najčešće ukazuju na  alkoholizam i znak su oštećenja jetre.

Bilirubin ukupni -Normalno:1,1-18,8 umol/l

  • Povišene vrijednosti se javljaju kod oštećenja jetre i opstrukcije žučnih puteva.
  • Snižene vrijednosti nemaju dijagnostički značaj.

Kosti

Alkalna fosfataza -normalno: Odrasli 0-270; Deca do 810 IJ/I

Jedan od oblika alkalne fosfataze učestvuje u izgradnji kostiju.

  • Povišene vrijednosti mogu da ukazuju na povećanu razgradnju kostiju i na mogući razvoj osteoporoze. Kod djece u razvoju vrijednost ovog parametra je povišena. Značajnije je praćenje “AP” kod nekih malignih bolesti, bolesti jetre i holestaze, hiperparatireoidizma

Pankreas

S-alfa* amilaza -normalno: 28-100 IJ/I

U-alfa *amilaza – normalno: – 0-450 IJ/I

  • Povišen nivo ukazuje na poremećaj funkcije pankreasa.

Koštana srž

Gvožđe – normalno: muškarci 10,6-28,3; žene 6,6-26,0 umol/l

Zajedno sa hemoglobinom, eritrocitima i parametrima koji određuju morfologiju eritrocita (“MCV”, “MCH” i “MCHC”) pruža uvid u stanje koštane srži. Određivanje samo gvožđa nema nikavog značaja za postavljanje dijagnoze anemije.

Ostali parametri

Fibrinogen – normalan: 2-4 g/l To je nespecifičan parametar.

  • Povećan je kod akutnih i hroničnih upalnih oboljenja, maligniteta, nekrotičnih procesa; marker je aktivnosti patploškog procesa…
  • Snižene vrijednosti nalazimo kod diseminovane intravaskularne koagulacije, opsežnog krvarenja…

Proteini – normalno: 66-87 g/l

  • Snižene vrijednosti su znak oštećenja sintetske funkcije jetre, poremećaja ishrane, opsežnih opekotina, nefrotskog sindroma; a u trudnoći se snižene vrijednosti često javljaju.
  • Povišene vrijednosti nalazimo kodhroničnih upalnih procesa (hepatitis B ili C, HIV infekcija) i multiplog mijeloma.

(PT) – Protombinsko vrijeme – “INR” normalno: < 1,3

“PT” se određuje pacijentima prije operacije kao i kod pacijenata koji su na antikoagulantnoj terapiji kada su očekivane vrijednosti “INR” od 2,0-4,5.

(“INR” se izračunava kao “PT” pacijenta/kontrolno “PT”; “INR” nije mjerna veličina za “PT” već internacionalni normalizovani odnos protrombinskih vremena)


Podijeli s prijateljima

Vezani sadržaji

BH Zdravlje na facebooku


Komentariši


Vremenska prognoza