BHZdravlje

Nema reklama za prikazivanje


Šta je rendgen

Rendgen je medicinski uređaj koji omogućava doktorima i naučnicima da vide kosti i druge strukture ljudskog tijela. Koristi se u početnoj dijagnostici koštano-zglobnog sistema, oboljenja pluća i srca, bubrega i urinarnog sistema.

Rendgen aparati novih generacija sa digitalnom tehnikom snimanja uspiješno se koriste u dijagnostici oboljenja krvnih žila – angiografije. Ovaj uređaj proglašen je za najvažnije otkriće modernog doba, prema podacima iz Muzeja nauke iz Londona.

Kako radi rendgen

Rendgen zraci, poznati su pod nazivom X-zraci, i promjenili su medicinsku dijagnostiku.

Područje su elektromagnetnog zračenja koje se provodi na valnim dužinama između 10 i 0,01 nano milimetar-a, što približno odgovara području između ultraljubičastog i gama zračenja.

Najpoznatija njihova primjena je u dijagnostičkoj radiografiji i kristalografiji. Zbog svoje energije ubrajaju se u ionizirajuće zračenje.

Rendgensko zračenje nastaje kada elektroni velikom brzinom udaraju u metal, pri čemu dolazi do naglog usporavanja i izbijanja elektrona iz atoma metala.

Usporavanjem se stvara stalni spektar zračenja, a popunjavanjem mjesta sa kojih su izbijeni elektroni nastaju linije spektra.

Procedura prilikom izrade rendgen snimka

Najčešće se ovaj proces odvija u rendgenskoj cijevi. To je vakumska cijev u kojoj se sa jedne strane nalazi anoda, a s druge katoda uz koju se nalazi žarna nit.

Katoda je na visokom naponu u odnosu na anodu. Kada žarnom niti teče električna energija ona se užari pa katoda izbacuje elektrone koji se ubrzavaju u električnom polju između katode i anode.

Elektroni udaraju u anodu koja je napravljena od materijala koji su otporni na visoku temperaturu, poput molibdena i volframa, a ujedno se i vrti kako bi imala što bolje hlađenje.

Pri tome se 99 % energije elektrona pretvara u toplinu, a samo 1 % odlazi u obliku ionizirajućeg zračenja koje pod pravim uglom izlazi kroz mali otvor na rendgenskoj cijevi.

Da li je rendgensko snimanje opasno

Svaka vrsta zračenja nosi sa sobom određenu dozu opasnosti. Da bi se opasnost od Rendgen zračenja otklonila, to jest svela na minimum, postoje mjere zaštite koje se sprovode prilikom snimanja. One podrazumijevaju:

  • zaštitu pacijenta
  • zaštitu stručnog lica
  • zaštitu okoline od Rendgenskog zračenja

VAŽNO: Ukoliko je pacijentica trudna ili postoji mogućnost da je trudna u tom slučaju se rendgenska snimanja ne smiju raditi!

Kako izgleda rendgen snimak

Rendgenski snimak prikazuje jedan sloj organa koji se snima. Gusta, čvrsta tkiva kao što su kosti pokazuju se svijetlim (bijelim nijansama). Prazan prostor, odnosno šupljine su crne boje.

Kako se sprovodi zaštita od rendgen zračenja

Zaštita od Rendgen zračenja se sprovodi na sljedeći način:

  • stavljanjem olovne zaštitne prečage na gonade pacijenta;
  • stavljanjem olovne zaštitne prečage na grudnu kost i štitnu žlijezdu pacijenta;
  • korištenjem visoko osjetljivih filmova (kada se upotrebljava visoko osjetljivi film doze zračenja se smanjuju na minimum);
  • korištenjem visoko osjetljivih folija;
  • suženjem blende tj. širine izvora zračenja;
  • redovna kontrola Rendgen aparata i osoblja;
  • zaštitna odjeća za osoblje;

Vrste rendgenskih snimanja

Rendgen pluća i srca

Rendgengrafija pluća je jedna od najstarijih Rendgenskih metoda. Pregled se obavlja jednostavno i brzo.

Pacijent je go do pojasa i nasloni se na ploču sa filmom. Na komandu Rendgen tehničara pacijent duboko udahne i zadrži dah nakon čega se učini snimanje. Procedura ukupno traje 5 minuta.

Rendgensko snimanje pluća se vrši kod sumnji na bronhitis, upalu pluća, tumore pluća, pleuralne izljeve, atelektaze, pneumotorakse i povrede pluća.

U otkrivanju ovih oboljenja Rendgengrafija i danas predstavlja neprikosnovenu metodu.

RTG pregled srca (teleradiografija ap)

Ovaj pregled se obavlja na isti način kao i pregled pluća. Rendgengrafijom srca se dijagnosticira veličina srčanih šupljina, aneurizme torakalne aorte, pleuralni izljevi.

Teleradiografija ap sa I i II polukosim

Ovaj pregled se obavlja kao i RTG srca i pluća uz dopunu sa još dva snimka. Ovom prilikom pacijent treba popiti jedan gutljaj kontrastnog sredstva-barijuma i tokom snimanja zadržati vazduh.

Snimanje se vrši u tri pozicije, a instrukcije o pojedinim položajima pacijentu daje Rendgen tehničar.

Rendgen kostiju i zglobova

Za sve snimke koštano-zglobnog sistema, snimani dio tijela treba biti oslobođen od odjeće i eventualnog nakita. Ovim pregledom se postavlja dijagnoza sljedećih oboljenja:

  • frakture (preloma) kosti;
  • tumori kostiju;
  • degenerativna oboljenja;
  • reumatska oboljenja zglobova i kostiju;
  • osteomijelitis (upala kosti);
  • periostitis (upala pokosnice);
  • koštane ciste;
  • urođene anomalije (deformiteti) koštano-zglobnog sistema;
  • uređivanje koštane starosti djeteta;
  • paranazalne šupljine – sinusi (sinusitis, polipi, itd).

Rendgen urotrakta

Ovim pregledom se dobija uvid u izgled (ali ne i funkciju), veličinu, položaj i oblik bubrega kao i u eventualno postojanje kalkulusa u bubregu ili mokraćnom mjehuru. Pregled se obavlja ležeći.

Ovaj se pregled najčešće obavlja pri sumnji na postojanje kalkulusa u bubregu ili mokraćnom mjehuru kao i pri sumnji na tumore. Na RTG snimku se analizira:

  • veličina, izgled i oblik bubrega;
  • postojanje sijenki koje ukazuju na kalkulus i izgled paravertebralene muskulature.

Čitava procedura traje 5 minuta.

Rendgen abdomena

Ovim pregledom se dijagnosticira ileus (splet crijeva) ili moguća perforacija nekog od šupljih abdominalnih organa (želudac, crijeva). Indikacija za ovaj pregled je akutni abdomen.

Pregled se obavlja stojeći. Ovaj pregled spada u grupu hitnih medicinskih pregleda i najčešće se obavlja kod uputne dijagnoze ‘akutnog abdomena’

Rendgen gastroduodneuma i jednjaka

Rendgenski pregled želudca je metoda u otkrivanju oboljenja jednjaka, želudca i dvanaestopalačnog crijava. Pregled se radi u jutro, a pacijent ne smije ništa jesti ni piti prije pregleda.

Za vrijeme snimanja pacijent mora skinuti gornji dio svoje odjeće. Nakon toga popije kontrastno sredstvo koje se zove barijum nakon čega počinje pregled, to jest snimanje.

Barijum ima ukus limuna, gustog je sadržaja i ne predstavlja veliki problem da se popije. Pregled nije bolan.

Tokom samog snimanja-ekspozicije važno je da pacijent ne diše i da se ne miče. Pregled traje do 10 min.

Ovaj pregled se ne radi sa brijumovim mlijekom ako se sumnja na krvareći ulkus. U tom slučaju se kao kontrast koristi gastrografin.

Irigografija i irigoskopija

Rendgensko snimanje debelog crijeva je pouzdana metoda za otkrivanje oboljenja debelog crijeva. Irigografijom se dijagnosticira divertikuli kolona, upale sluzokože kolona, tumori i druga oboljenja.

Ovaj pregled nije bolan, ali je malo neugodan za pacijenta zbog toga što se u anus mora staviti jedna tanka cijev kroz koju se ubacuje kontrastno sredstvo – barijum. Pacijent se za ovaj pregled mora pripremiti prethodni dan (uzeti čišćenje).

Čišćenje tj. evakuacija fecesa se obavlja na sljedeći način:

  • dan prije pregleda se uzme lagan doručak kao i lagan ručak;
  • u 16:00 časova se uzme neko od laksativnih preparata (ricinusovo ulje ili 4 tablete dulcolaxa i slično);
  • nakon toga do pregleda ne treba jesti, a može se piti voda ili čaj po potrebi mada ne previše;

Pregled se obavlja na sljedeći način:

  • pacijent se skine potpuno gol i legne na stol za pregled (za vrijeme dok se ne snima pokriven je plahtom);
  • Rendgen tehničar stavi jednu tanku crijev u anus pacijenta nakon čega se ubrizgava barijum u anus kroz aparat koji se zove pneumokolon. Za vrijeme pregleda pacijent treba da stisne mišice anusa da ne bi pustio barijum da izađe van. Pregled traje oko 30 min
  • u toku samog snimanja – ekspozicije pacijent ne diše i ne miče se; nakon ove procedure pacijent ide u toalet da se isprazni i snimi se ponovo.

Intravenska urografija

Intravenska urografija je visoko pouzdana metoda kojom se utvrđuje funkcionisanje i rad bubrega, vidi se njihov izgled kao i stanje izvodnih bubrežnih kanala, uretera i mokraćnog mjehura.

Pregled se odlaže ukoliko postoji alergija na kontrastna sredstva, penicilin, lijekove, na ujed pčele ili neku hranu.

Ovaj pregled daje važne podatke u ispitivanju arterijske hipertenzije. U kombinaciji sa ultrazvukom predstavlja više od 90 % pozdanu metodu za otkrivanje oboljenja bubrega i mjehura.

Ukoliko ne postoji alergija, pregled se odvija na slijedeći način:

  • pacijent legne na rendgenski stol i dobije u venu dvije ampule kontrastnog sredstva (do 60 ml);
  • preko trbuha pacijenta se zategne jedno široko platno koje učvrsti pacijenta za ploču rendgenskog stola i čiji je zadatak da spriječi brzo oticanje kontrastnog sredstva iz bubrega;
  • nakon toga se obavlja snimanje. Sam pregled traje 40 minuta;
  • tokom ekspozicije (snimanja) pacijent ne smije da diše na što ga uvijek upozorava tehničar.

Intravenska holangioholecistografija

Ovim pregledom se na uvid dobija žučnu vrećica i žučni kanali. Najčešće se obavlja u toku predoperativne pripreme za laparoskopsku operaciju žučne vrećice kada je potrebno vidjeti da li se u žučnim kanalima nalazi kalkulus.

Za ovaj pregled je potrebno da se pacijent ranije pripremi, kao i za pregled kolona. Na sam dan pregleda pacijent ne jede.

Mamografija

Rendgensko snimanje dojki se radi na posebnom aparatu koji se zove mamograf . Prije ovog pregleda poželjno je napraviti ultrazvučni pregled dojki i pregled hirurga ili ginekologa.

Pregled se obavlja 7 dana nakon prestanka krvarenja menstrualnog ciklusa.


Podijeli s prijateljima

Vezani sadržaji

BH Zdravlje na facebooku


Komentariši


Vremenska prognoza